Vrijdag de dertiende. Voor bijgelovige mensen een dag waarop je beter niet onder een ladder door kunt lopen, zwarte katten uit de weg gaat en extra voorzichtig bent. Want op vrijdag de dertiende zou het ongeluk op de loer liggen. Helaas gebeuren er iedere dag ongevallen. Niet alleen op vrijdag de dertiende, maar op iedere willekeurige dag van de week. En voor wie slachtoffer wordt van een ernstig ongeval, kan het leven in enkele seconden volledig veranderen. Het ongeval is pas het begin. Een ernstig ongeval is een ingrijpende gebeurtenis. Soms zelfs zo ingrijpend dat er sprake is van een psychisch trauma. Angst, onzekerheid, herbelevingen en slaapproblemen kunnen het gevolg zijn.  Maar daarmee houdt het niet op. Al snel wordt duidelijk dat het dagelijks leven niet meer vanzelfsprekend is. Werken lukt niet of nauwelijks. Huishoudelijke taken blijven liggen. De zorg voor kinderen vraagt meer dan iemand kan opbrengen. Partners en gezinsleden moeten taken overnemen. Dat geeft spanningen. Frustratie. Verdriet. Soms ook schuldgevoelens, omdat iemand niet meer kan bijdragen zoals voorheen. Naast de lichamelijke gevolgen en de mogelijke psychische impact van het ongeval ontstaat daarmee een tweede bron van stress: het verlies van grip op het eigen leven.

‘Te veel’

En dan begint ook nog de schaderegeling. Gelukkig zijn er deskundige belangenbehartigers, aangesloten bij het Nationaal Keurmerk Letselschade (NKL), en gespecialiseerde letselschadeadvocaten van de LSA. Zij kunnen slachtoffers begeleiden en hun belangen behartigen. Maar zelfs met uitstekende begeleiding blijft een schaderegeling voor een slachtoffer vaak een onbekende wereld. Er moeten documenten worden aangeleverd. Medische informatie wordt opgevraagd. Er volgen vragen over inkomen, beperkingen en toekomstverwachtingen. Soms ontstaan discussies over aansprakelijkheid, causaliteit of de omvang van de schade. Voor professionals zijn dit normale onderdelen van een zorgvuldige schaderegeling. Verzekeraars stellen daarbij vaak volkomen gerechtvaardigde vragen. Belangenbehartigers proberen juist de belangen van hun cliënten zo goed mogelijk te beschermen. Toch kan het slachtoffer dit heel anders ervaren. Waarom moet ik dit allemaal bewijzen? Waarom worden mijn klachten ter discussie gesteld? Waarom duurt het zo lang? Geloven ze mij eigenlijk wel? Ook wanneer iedereen zijn werk goed doet, kan het schaderegelingsproces een aanzienlijke bron van spanning zijn. Ondertussen gaat de revalidatie door. Bij ernstig letsel is de uitkomst daarvan vaak onzeker. Zal iemand weer kunnen werken? Blijven er beperkingen bestaan? Hoe ziet de toekomst eruit? Pijn, vermoeidheid, afhankelijkheid en onzekerheid vragen dagelijks veel energie. En zo stapelen de spanningen zich op. Het ongeval zelf, de beperkingen thuis, de zorgen over inkomen, het revalidatietraject en de schaderegeling. Iedere afzonderlijke belasting is misschien nog te dragen. Maar de optelsom kan op enig moment te veel worden. Daar ligt naar mijn mening een belangrijk aandachtspunt voor onze branche.

Weerbaar maken

Waarom zouden we niet veel eerder aandacht besteden aan de mentale gevolgen van een ongeval? Niet pas wanneer iemand volledig vastloopt. Niet pas wanneer spanningen zijn uitgegroeid tot ernstige psychische klachten. Maar juist in een vroeg stadium. Door tijdig passende psychologische ondersteuning of traumagerichte begeleiding aan te bieden, kunnen slachtoffers leren omgaan met de ingrijpende gebeurtenis en de veranderingen die daarop volgen. Niet ieder slachtoffer heeft traumatherapie nodig. Maar ieder slachtoffer verdient wel dat er aandacht is voor zijn of haar mentale welzijn. Het is belangrijk rust, vertrouwen en overzicht terug te brengen. Om mensen weerbaarder te maken, zodat zij beter kunnen omgaan met de onzekerheden en uitdagingen die op hun pad zijn gekomen. Vanuit die stabielere basis ontstaat ruimte voor herstel, revalidatie en uiteindelijk ook re-integratie. Dat is allereerst van grote menselijke waarde. Maar het kan ook bijdragen aan het beperken van langdurige klachten, uitval en daarmee samenhangende schade. Mensgericht handelen en schadebeperking hoeven geen verschillende belangen te zijn. Ze
kunnen elkaar juist versterken.

Vrijdag de dertiende

Vrijdag de dertiende is misschien een dag van bijgeloof. Maar de gevolgen van een ernstig ongeval zijn helaas dagelijkse werkelijkheid. We kunnen niet ieder ongeval voorkomen. Wel kunnen we proberen te voorkomen dat de opeenstapeling van spanningen het herstel onnodig belemmert. Wat mij betreft verdient vroegtijdige mentale ondersteuning daarom een vanzelfsprekende plaats binnen een herstelgerichte schaderegeling. Ik ben benieuwd hoe de letselschadebranche hiertegen aankijkt. En vooral: zijn we bereid om samen de stap te zetten van het herkennen van deze problematiek naar het daadwerkelijk organiseren van tijdige hulp?

Mark Veenstra
Mark Veenstra is Register Expert Personenschade en oprichter van Hulp na Ongeval. Sinds 1992 is hij specialist in letselschade, met focus op herstelgerichte schaderegeling, juridische ondersteuning en praktische hulp voor slachtoffers en nabestaanden na een ongeval. Zijn kantoor is ingeschreven in het Nationaal Keurmerk Letselschade (NKL). Hij is aangesloten bij NIVRE en NIS.