Bijna drie kwart van de ondernemers ervaarde het afgelopen jaar meer economische onzekerheid. De belangrijkste oorzaken waren veranderingen in de vraag of markt, geopolitiek en binnenlands beleid. Om hiermee om te gaan vergroten ondernemers het vaakst hun interne flexibiliteit of stellen ze investeringen uit. Dit blikt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van een conjunctuurenquête van juli 2025.

Toegenomen economische onzekerheid bij ondernemers

De onderzoekers lichten toe dat de meest genoemde oorzaak van toenemende onzekerheid gelegen waren in veranderingen in de vraag of markt. Ruim een derde van de ondernemers gaf dit aan tijdens het onderzoek. Ook geopolitiek was een belangrijke oorzaak, 28 procent van de ondernemers noemde dit als een van de belangrijkste oorzaken voor de toegenomen onzekerheid. Daarnaast waren binnenlands beleid of regelgeving voor ruim 22 procent van de ondernemers een belangrijke oorzaak van toenemende onzekerheid.

Bedrijfstakken verschillen

Het aandeel ondernemers dat meer onzekerheid ervaarde verschilt sterk per bedrijfstak, aldus de onderzoekers. In de vervoer en opslag, groothandel en handelsbemiddeling, landbouw en industrie lag dit aandeel met ongeveer 80 procent relatief hoog. In de autohandel en zakelijke dienstverlening was dit aandeel met ongeveer 65 procent relatief laag.

Geopolitieke ontwikkelingen vaakst genoemd

Van de ondernemers in de autohandel en -reparatie die meer onzekerheid ervaarden, gaf 63 procent aan dat veranderingen in de vraag of markt hiervoor een van de belangrijkste oorzaken was, zo vervolgen de onderzoekers. Geopolitieke ontwikkelingen werden het vaakst genoemd in de groothandel en industrie. Zowel in de verhuur en handel van onroerend goed als in de bouw was binnenlands beleid of regelgeving de belangrijkste oorzaak van onzekerheid. In de horeca en detailhandel noemden ondernemers vooral inflatie en renteontwikkelingen. In de horeca was dit de belangrijkste oorzaak, ruim 43 procent van de ondernemers met toegenomen onzekerheid gaf dit aan.

Verhogen interne flexibiliteit belangrijkste maatregel

Verder heeft het onderzoek aangetoond dat in het afgelopen jaar 61 procent van de ondernemers toegenomen economische onzekerheid heeft ervaren en daar ook maatregelen tegen genomen. De overige 39 procent ervaarde geen toenemende onzekerheid of nam geen specifieke maatregelen. De meest genoemde maatregel was het vergroten van de interne flexibiliteit: ruim een kwart van de ondernemers gaf dit aan. Daarnaast gaf 19 procent van de ondernemers aan investeringen uit te stellen of te verminderen, en 17 procent noemde het opbouwen van financiële buffers en strakker liquiditeitsbeheer als reactie op de toegenomen onzekerheid.

Onzekerheid ondernemers verlagen door vergroten interne flexibiliteit

Tot slot laten de onderzoekers weten dat in de bedrijfstak informatie en communicatie en in de zakelijke dienstverlening ondernemers het vaakst inzetten op het vergroten van de interne flexibiliteit. Voor ondernemers in de verhuur en handel van onroerend goed, landbouw en de horeca stond het uitstellen van investeringen bovenaan de lijst van genomen maatregelen. In de autohandel en -reparatie en in de bouw gaven ondernemers relatief vaak aan financiële buffers op te bouwen en liquiditeitsbeheer strakker te organiseren.

Bron: CBS