In deel 1 van schreven wij:

“Het bedenken van een voertuig dat werkelijk zowel op de weg kan rijden als het luchtruim kan kiezen is echter één van de moeilijkste puzzels die men dan moet leggen.
1) Voor het rijden op de openbare weg moet het voertuig wettelijk voldoen aan een reeks van eisen.
2) Het voertuig moet voldoende comfortabel zijn voor stedelijk vervoer.
3) Om te kunnen vliegen, zal het voertuig moeten beschikken over voortstuwing
4) Voor het afleggen van lange afstanden zal het voertuig moeten beschikken over één of meer vleugels
5) Voor het besturen van een motorrijtuig moet de inrichting voorzien in een stuur met pedalen
6) Voor het besturen van een vliegtuig is een stuurknuppel gewenst om de richting te bepalen
7) En de brandstofmotor die gebruikt wordt voor het rijden, moet tevens toepasbaar zijn als men gaat vliegen.

Al met al een uitermate moeilijke legpuzzel, waaraan menig fabrikant al jaren doende is om die te leggen.”

EVTOL
Een groot aantal fabrikanten heeft er voor gekozen om een elektrisch voertuig te ontwikkelen dat niet kan rijden.
Wat niet kan rijden, kan ook geen gebruik maken van de weg als startbaan.

VERTICAAL VERHAAL
Zonder wielen is verticaal opstijgen de enige optie.

Voor het toepassen van een grote propeller zoals van een helikopter heb je een zeer krachtige motor nodig.
Een AutoGiro kan alleen worden toegepast als het toestel is voorzien van wielen.
Zonder vleugels kan een vliegtuig niet opstijgen, dus resteert het toepassen van 6 of meer elektrische propellers.

Het Elektrisch Verticaal Opstijgend en Landend luchtvoertuig was een feit: De EVTOL
Er zit wel een nadeel aan het toepassen van Elektrische Energie.
Elektriciteit is immers niet verkrijgbaar in een vloeibare vorm die je kunt tanken.
Dus is het vliegbereik beperkt tot de omvang van de batterijen.
Batterijen zijn bijzonder zwaar, dus is de de ontwerper genoodzaakt te kiezen voor beperking van het vliegbereik.
Het gaat bij het ontwerpen van een EVTOL dus om de juiste verhouding tussen het gewicht van het toestel en de propellers die het apparaat in de lucht moeten houden.
Als een EVTOL voorzien is van enkele korte vleugels, dan kan daarvan enig draagvlak worden verkregen tijdens een vlucht van A naar B.
En met draagvlak is een langere vlucht haalbaar.

Een race tegen de klok!
Dat blijkt ook wel uit het feit dat het Chinese XPENG op 19 november 2025 nog een persbericht verzond waarin zij aankondigde dat zij een fabriek heeft geopend waarin per jaar 10.000 transportbusjes met EVTOL’s van de band gaan rollen.
Als u zich bedenkt dat zij nog niet eens beschikken over een luchtwaardig apparaat dat is gecertificeerd, dan begrijpt u wel dat de vertoonde beelden gemaakt zijn met AI.

BOOMING BUSINESS
Waarom hebben de Chinezen toch zo’n haast? Dringen zij voor? 
Het gaat hier om booming business. Vergelijkbaar met de lancering van AI (Kunstmatige Intelligentie).
Binnen enkele jaren kan de bedrijfstak van vliegende apparaten rekenen op jaaromzetten van miljarden.|
“De markt voor vliegende auto’s en Evtols is nog een opkomende sector met een mix van veelbelovende vooruitgang en aanzienlijke uitdagingen.

Morgan Stanley (klik voor link) voorspelt een marktkapitalisatie van $1,5 tot $2,9 biljoen dollar vóór 2040.
Voorspellingen van Morgan Stanley komt uit op:  2.900.000.000.000 dollar
Als een Vliegende auto 500.000 dollar zou kosten, dan verwacht Morgan Stanley dus dat er voor 2040 5.800.000 toestellen zullen vliegen.

Dus per jaar een groei van 386.000 exemplaren als de productie in 2025 al op gang was gekomen.

Bij brandstofauto’s is vuur doorgaans het gevolg van achterstallig of slecht onderhoud.
Vuur door brandstoflekken, kortsluiting of falende remsystemen zit dan in een klein hoekje.
Geen piloot stapt in een vliegtuig dat niet optimaal is onderhouden!
Bij Elektrische auto’s is vuur doorgaans het gevolg van een falend accusysteem.
Het probleem bij gebruik van batterijen is dat deze extreme temperaturen kunnen bereiken (tot 1900°C) en gevaarlijke gassen vrijgeven.
Dat de botsing tussen de twee Evtols van Xpeng leidde tot felle brand, blijkt wel uit de nevenstaande gepubliceerde foto.

ONTWIKKELING OPGESCHORT
In januari 2025 kondigde AIRBUS aan dat het de plannen om een EVTOL op de markt te brengen zijn opschort.
De voornaamste reden hiervoor is de onzekerheid over de volwassenheid van cruciale technologieën, met name van de batterijen.

Belangrijke spelers zoals de Nederlandse PAL-V zijn bezig met certificering. Vooruitlopend op de productie zijn reeds 260 exemplaren verkocht.
Meerdere fabrikanten zoals Volocopter en Lilium hebben moeten afhaken vanwege financiële problemen.

Naast professionele toepassingen, zoals snelle transportdiensten voor onderhoud en luxe luchttaxi’s, vormen particuliere en zakelijke gebruikers een belangrijk deel van de verwachte markt die de fabrikanten verwachten.”

Bedenk dat de markt voor vliegende auto’s enorm groot is.

Denk dan onder meer aan:

* Hulpdiensten als brandweer en politie.* Grensbewaking.
* Militaire toepassingen, zoals het vangen van vijandelijke Drones door gebruik te maken van een schietnet
* Efficiënter vervoer van een arts naar de locatie van een ongeval (tot nu toe per trauma helikopter)
* Personenvervoer van en naar gebieden die over de weg niet goed bereikbaar zijn
* Taxivervoer van en naar eilandjes met weinig bewoners.
—Voorbeelden:
—Indonesië bestaat uit meer dan 17.000 eilanden. Het overgrote deel hiervan is echter onbewoond en ongeveer
—6.000 worden bewoond door mensen.
—En die bewoners zijn dus alleen per boot of Luchtvaartuig bereikbaar. Ook als medische hulp gewenst is.
—Australië is een groot eiland, waar alleen de Flying Doctors al vele jaren op afgelegen locaties medische hulp
—kunnen bieden.
—Het vervoer van artsen per vliegtuig is een kostbare zaak, mede omdat er altijd een piloot beschikbaar
—moet zijn.
* Vervoer van computer onderdelen en onderhoudspakketten die met spoed moeten worden afgeleverd binnen
—een actieradius van 1000 km (1 x stoppen voor tanken).
* Afgelegen gebieden zijn pas interessant voor bewoning mits men efficiënt naar bewoonde gebieden
—kan vliegen.
* Regionale taxi-diensten.
* Zelfs voor het bijeen drijven van kuddes grazende dieren is een vliegende auto ideaal:

Hierna tonen wij u de 18 concepten van alle 15 fabrikanten die EVTOL’s ontwikkelen.
De bij de toestellen horende videopresentaties volgt daarop.

1) AIRBUS NEXTGEN
De commerciële lancering is door Airbus gepauzeerd totdat cruciale technologieën (met name batterijcapaciteiten) verder zijn ontwikkeld.
2) EMBRAER EVE
De Eve, bevindt zich momenteel in de prototype-testfase met een vastgestelde commerciële lanceringsdatum in 2027.
Er is veel commerciële interesse: er zijn al contracten voor 2.850 eVTOL’s van 30 klanten in 13 landen, wat neerkomt op een waarde van ongeveer $8 miljard USD.
3) EHANG VT-35
De VT35 maakte zijn wereldwijde debuut op 13 oktober 2025 tijdens een evenement in Hefei, China.
Het toestel ondergaat momenteel grond- en vliegtests als onderdeel van het certificeringsproces.

4)  CAR-TIVATOR
Het streven is om commerciële luchttaxidiensten te starten, met een doeldatum van rond 2028 voor operaties in stedelijke gebieden in Japan.
5) AIR CAB
Het is een tweezitter, volledig autonoom (L4 intelligent rijsysteem) luchtvaartuig dat is ontworpen voor stedelijk vervoer en toerisme over korte afstanden, met een bereik van 20 tot 30 kilometer.
6)  XPENG X-2
Is momenteel een concept- en testmodel dat wordt gebruikt voor demonstraties en het verkrijgen van certificeringen.
Het is nog niet commercieel beschikbaar voor het grote publiek

7) CITY HAWK  (waterstof)DD
De meest recente planning voorziet in leveringen aan klanten rond 2029, na het voltooien van het test-, kwalificatie- en certificeringsproces.
8) AIRBUS 
In januari 2025 kondigde Airbus aan dat het de plannen om een EVTOL op de markt te brengen, zijn opschort.
De voornaamste reden hiervoor is de onzekerheid over de volwassenheid van cruciale technologieën, met name van de batterijen.
9) VMO
Het project is specifiek gericht op de Chinese markt, waar het de mobiliteitsbehoeften van vermogende, technisch onderlegde klanten in megasteden moet bedienen.
De VMO is nog niet beschikbaar als een commercieel product.

10) HELIX
Het unieke aan de Helix is dat het, dankzij zijn lichte gewicht (minder dan 350 pond leeg), valt onder de FAA Part 103 ultralicht-regelgeving in de VS.
Dit betekent dat piloten geen officiële pilotenlicentie of medische keuring nodig hebben om ermee te vliegen (wel is een verplichte training vereist).
11) EHANG 216-S
Bevindt zich in een zeer gevorderd stadium: het is momenteel het enige pilootloze elektrische verticaal opstijgende en landende (eVTOL) toestel ter wereld dat officieel is gecertificeerd voor commerciële passagiersvluchten. 
12) Hyundai S-A2
De ontwikkeling van de Hyundai S-A2 heeft een aanzienlijke tegenslag gekregen en de oorspronkelijke tijdlijn voor ingebruikname in 2028 staat momenteel ter discussie.

13) PIPISTREL
Er is momenteel geen actief, publiek tijdschema voor de lancering of certificering van de 801 als een commercieel product. 
14) CAVORITE 
De eerste vlucht van een prototype op ware grootte van de Cavorite X7 wordt verwacht in 2027.
Met een streven naar commerciële leveringen in 2026 voor het oorspronkelijke X5
15) AIR JET
Het bedrijf is van plan om in de loop van 2025 te beginnen met de officiële luchtwaardigheidscertificering, de aanleg van productielijnen en het openen van reserveringen.

16) ASKA
Het prototype op ware grootte heeft van de FAA een ‘Special Airworthiness Certification’ en een ‘Certificate of Authorization’ ontvangen, waardoor uitgebreide onbemande en vastgebonden (tethered) testvluchten mogelijk zijn. Het bedrijf werkt nauw samen met de FAA om de volgende mijlpalen in het typecertificeringsproces te behalen (G-1 status).
17) AirOne
In oktober 2025 was de Air One betrokken bij een testvluchtcrash in Florida, waarbij gelukkig geen slachtoffers vielen.
De Amerikaanse NTSB (National Transportation Safety Board) onderzoekt het incident.
18) VERTICAL AEROSPACE
Vertical Aerospace bevindt zich in de laatste testfase van het prototypeprogramma. Het bedrijf mikt op volledige typecertificering in 2028.

LANDINGSGEBIED
Als een helikopter opstijgt of gaat landen, veroorzaken de wieken een krachtige luchtverplaatsing.
Bij gebruik van een helikopter in de woestijn, kunnen cruciale onderdelen snel vervuilen met fatale gevolgen.

6 tot 12 propellers
Evtols kunnen alleen opstijgen of dalen mits 6 tot 12 propellers op krachtige wijze verticaal lucht van boven naar beneden verplaatsen.
Bij een landing op zand of losse grond, ontstaat een stofwolk van ongekende omvang. Iedere landing of vertrek zal onherroepelijk leiden tot schade aan het toestel en/of aan de omgeving.

Parachute
De wieken van de Pal-V verplaatsen geen lucht tijdens het landen: de wieken fungeren n.l. als een parachute.

Achterwaarts
Bij het opstijgen van de PAL-V wordt gebruik gemaakt van de propeller die aan de achterkant is aangebracht.
Dan wordt weliswaar veel lucht verplaatst, maar die is gericht naar achteren.

RESUMERENDE:
1) De Pal-V is Goedgekeurd door de Rijksdienst Wegverkeer, dus reeds voorzien van een kenteken waarmee men grenzeloos de weg op kan.

2) Pal-V beschikt over Technische certificering door EASA en Zweeft bij motorstoring of brandstoftekort zachtkens en gecontroleerd naar een geschikte landingsplek

Ter voorbereiding op mondiale verkoop, heeft PAL-V een plan van aanpak opgesteld, zodat overal
ter wereld eigenaren tijdig een opleiding kunnen volgen voor het besturen van hun toestel.

Beelden van de eerste vlucht van een PAL-V in 2012:

De Pal-V Liberty is het enige toestel ter wereld dat gereed is voor productie.
PAL-V heeft als eerste in de wereld de goedkeuring van:
A) de Rijksdienst wegverkeer voor gebruikt op de openbare wegen
B) EASA de Europese Luchtvaart autoriteiten (EASA) van wie het type-certificaat werd verkregen.
Hiermee zegt EASA impliciet dat zij in het concept geloven, dat het gecertificeerd zal worden en dat het programma om dat aan te tonen robuust is.

De weg naar certificering is lang
Sinds het moment van de eerste vlucht met de PAL-V zijn dus 13 jaren verstreken voor er sprake kon zijn van officiële erkenning.
De haast waarmee de Chinese burgerluchtvaartautoriteit (CAAC) te werk is gegaan bij  het erkennen van de verongelukte XPENG X-2,  heeft zonder twijfel gevolgen voor de certificering van de meer dan 7 te China gepresenteerde EVTOL’s. Een tweede debacle kan de CAAC zich niet veroorloven.

CHINA
De Chinese overheid biedt personen, ook waar het om verplaatsing gaat, nauwelijks ruimte voor individuele vrijheid.
Het Chinese luchtruim is sterk gecontroleerd en militair gevoelig.
Toestemming voor privévluchten is extreem moeilijk.
Het overheidsbeleid stimuleert eVTOL niet voor vrije zoals met een PAL-V kunnen worden gemaakt.
China richt zich meer op georganiseerde, gecontroleerde luchtroutes (zoals luchttaxinetwerken).
Daarbij ligt de focus op de toepassing van de automatische piloot:
Het punt van vertrek en van aankomst liggen dan dus vooraf vast.
In China kan je zonder legitimatie geen treinkaartje kopen.
Dat zal bij het reizen met een eVTOL niet anders zijn.
Wie met de auto reist, wordt continue met camera’s in de gaten gehouden.
Het reizen met een PAL-V zal binnen China dus in praktische zin niet mogelijk zijn.

Certificering:
Derhalve ontwikkelt de Chinese overheid eigen certificeringsnormen voor eVTOL’s die specifieke vluchten maken.
Het LAE-concept

Wat is het Chinese LAE-concept?

LAE staat voor Low-Altitude Economy.
Het is een nationaal strategisch plan van China dat sinds 2021 sterk wordt gepromoot en gestimuleerd.
Het omvat:

• Schaalbare, commerciële luchtdiensten: eVTOL-luchttaxi’s, drone-bezorging, luchtambulances, toeristische vluchten.
• Gecentraliseerd beheer: Een geïntegreerd, digitaal verkeersmanagementsysteem voor lage hoogtes (UAM – Urban Air Mobility), vergelijkbaar met een luchtverkeersleiding voor drones.
• Elektrische en autonome voertuigen: De nadruk ligt op eVTOL’s (elektrische vertical take-off and landing) als de hoeksteen.
• Gedeeld gebruik: Uitgangspunt is “Mobility as a Service” (MaaS). Dus is er geen sprake van privé-eigendom. Gebruikers kunnen een vlucht boeken via een app.
• Sterke overheidssturing: De overheid opent geleidelijk de onderste laag van het luchtruim. Stelt normen vast en ondersteunt bedrijven (zoals EHang, XPeng AeroHT, Autoflight).

Vervolg-publicaties (blauw):

1) Van vliegende koetsen naar vliegende auto’s
2) Projecten die zijn gestaakt
3) Vliegende auto’s in ontwikkeling
4) EVTOL apparaten (elektrisch verticaal opstijgend en landend)
5) De Chinese Moppentrommel
6) Drie voorbeelden van gesegmenteerde luchtvaartprojecten