Onlangs had ik het voorrecht Ecuador en de Galapagos-eilanden te bezoeken. Een bijzondere plek. Niet alleen vanwege de overweldigende natuur, maar ook vanwege de manier waarop daar wordt gedacht over bescherming en behoud. De Galapagos-eilanden zijn wereldberoemd. Charles Darwin deed er zijn baanbrekende observaties die uiteindelijk zouden leiden tot zijn evolutietheorie. Vandaag de dag zijn de eilanden een van de best beschermde natuurgebieden ter wereld. Alles staat er in het teken van het behoud van kwetsbare soorten. Niet de economie, niet het toerisme en niet het gemak van de mens staan voorop, maar het welzijn van het ecosysteem. En het bijzondere is: het werkt. Door consequent te kiezen voor bescherming, door deskundigen de ruimte te geven en door de natuur centraal te stellen, zijn omstandigheden gecreëerd waarin unieke diersoorten kunnen floreren. De dieren zijn als het ware de baas. Beslissingen worden genomen vanuit de vraag: wat heeft deze soort nodig om zich optimaal te kunnen ontwikkelen? Tijdens mijn bezoek moest ik onwillekeurig denken aan een heel ander domein: de Nederlandse letselschaderegeling.

Foto: Mark Veenstra

Kwetsbaar

Ook daar draait het in essentie om herstel van iets kwetsbaars. Niet van een diersoort, maar van een mens die door toedoen van een ander letsel heeft opgelopen. Ook daar zou de centrale vraag moeten zijn: wat heeft deze persoon nodig om zo goed mogelijk te herstellen en zijn leven weer op te bouwen? Toch zie ik in de praktijk vaak een andere benadering. Voor verzekeraars vormt letselschade uiteindelijk een schadepost op de begroting. Dat is begrijpelijk vanuit hun rol. Maar juist daardoor ontstaat het risico dat financiële beheersing belangrijker wordt dan optimaal herstel. Discussies over kosten, uren en tarieven krijgen soms meer aandacht dan de vraag hoe een slachtoffer het beste geholpen kan worden. Dat zie je bijvoorbeeld terug in discussies over buitengerechtelijke kosten. Regelmatig wordt gesteld dat bepaalde werkzaamheden niet specialistisch zouden zijn en daarom slechts tegen een sterk gereduceerd tarief vergoed zouden moeten worden. De focus verschuift dan van kwaliteit van belangenbehartiging naar kostenbeheersing.

Regie

Maar als we werkelijk het slachtoffer centraal willen stellen, zouden we misschien een andere vraag moeten stellen. Wie is het beste in staat om het herstelproces te begeleiden? Binnen de letselschadepraktijk beschikken ervaren, LSA en/of NKL-geregistreerde belangenbehartigers over kennis, ervaring en kwaliteitswaarborgen die specifiek gericht zijn op het begeleiden van slachtoffers. Zij kennen de medische, juridische en praktische aspecten van herstel. Zij weten welke stappen nodig zijn om tot een zorgvuldige en evenwichtige regeling te komen. Misschien zouden we daarom moeten durven nadenken over een fundamentele verschuiving. Niet een systeem waarin voortdurend wordt gediscussieerd over de vraag welke werkzaamheden wel of niet noodzakelijk waren, maar een systeem waarin de deskundige belangenbehartiger daadwerkelijk de regie krijgt over het hersteltraject, uiteraard binnen redelijke en transparante kaders.

Vertrouwen

De les van de Galapagos-eilanden is uiteindelijk verrassend eenvoudig. Wanneer je werkelijk wilt dat iets kwetsbaars kan herstellen en groeien, moet je de omgeving zo inrichten dat dat herstel centraal staat. Je moet vertrouwen geven aan de deskundigen die dat proces begeleiden. En je moet voorkomen dat andere belangen voortdurend de boventoon voeren. Op de Galapagos heeft die filosofie geleid tot een van de meest succesvolle natuurreservaten ter wereld. Misschien valt daar ook voor de Nederlandse letselschadepraktijk iets van te leren.

Mark Veenstra
Mark Veenstra is Register Expert Personenschade en oprichter van Hulp na Ongeval. Sinds 1992 is hij specialist in letselschade, met focus op herstelgerichte schaderegeling, juridische ondersteuning en praktische hulp voor slachtoffers en nabestaanden na een ongeval. Hij is aangesloten bij NIVRE en NIS en lid van de brancheorganisatie NLE (Nederlandse Letselschade Experts).